Odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1989 r. w sposób naturalny towarzyszyło ogromne pragnienie społeczeństwa
Odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1989 r. w sposób naturalny towarzyszyło ogromne pragnienie społeczeństwa polskiego ujawnienia prawdy i likwidacji białych plam w stosunkach polsko-radzieckich w okresie najpierw okupacji, później dominacji ZSRR nad Polską w ciągu ostatniego półwiecza. Odżyły nadzieje setek tysięcy, a może milionów Polaków na podjęcie przez władze suwerennej Polski rozmów z ZSRR, następnie z Rosją, odnośnie do roszczeń cywilnoprawnych obywateli Polski z tytułu przymusowej deportacji oraz bezprawnego pozbawienia wolności i innych krzywd doznanych przez Polaków w ZSRR ze strony władz sowieckich, przede wszystkim NKWD.
Istotnie problem roszczeń Polaków był poruszany w rozmowach ministra Krzysztofa Skubiszewskiego z ministrem E. Szewardnadze we wrześniu 1989 r., premiera Tadeusza Mazowieckiego z przewodniczącym RN ZSRR N. Ryżkowem w Moskwie w listopadzie 1989 r. podczas negocjacji treści traktatu o przyjaznej i dobrosąsiedzkiej współpracy z ZSRR (następnie z Rosją) w latach 1990-1992, wreszcie w rozmowach prezydenta RP Lecha Wałęsy z prezydentem Rosji B. Jelcynem w 1992 r. W podpisanej 25 sierpnia 1993 r. deklaracji polsko-rosyjskiej znalazł się m.in. zapis dotyczący starań podejmowanych ˝na rzecz zadośćuczynienia ofiarom represji i zbrodni stalinowskich˝. Ponoć negocjacje na ten temat toczyły się jeszcze w 1994 r. Niestety do opinii społecznej nie docierają żadne informacje o stanie tych negocjacji. W odpowiedzi na moją interpelację zgłoszoną 10 listopada 1995 r. usłyszałem lakoniczną odpowiedź ministra W. Bartoszewskiego, że ˝sprawa zawisła w próżni˝ z sugestią obawy przed ˝drażnieniem rosyjskiego niedźwiedzia˝. Nie była to satysfakcjonująca odpowiedź na moją interpelację. Po ponad 2 latach powracam więc do sprawy odszkodowań.
Proszę pana ministra o odpowiedź na następujące pytania: Czy nowy rząd podjął negocjacje z rosyjską stroną na temat odszkodowań i jaki stan rozmów na powyższy temat zastał pan minister po odejściu koalicji SLD-PSL? Jakie są propozycje strony polskiej i rosyjskiej? Czy są szanse osiągnięcia w tej sprawie porozumienia, kiedy i na co mogą w związku z tym liczyć obywatele polscy poszkodowani przez b. ZSRR?
Poseł Jerzy Wierchowicz
Gorzów Wlkp., dnia 6 stycznia 1998 r.